Powstawanie pogranicza

RZECZYWISTOŚĆ sprawiła nam psikusa. Nikt chyba bowiem nie przypuszczał, że po wejściu Polski do Unii Europejskiej i układu z Schengen to przede wszystkim Polacy zaczną kupować ziemię i domy w Niemczech. Bardzo wielu mówiło, że będzie odwrotnie, że to Niemcy nas wykupią. Niemcy też kupują domy, ale znacznie rzadziej i z innych powodów.

W najbliższą sobotę w zabytkowym kościele w Rosow, wsi leżącej w linii prostej pół kilometra od granicy, a półtora od przejścia granicznego w Rosówku, pokazany zostanie nowy film Pawła Kulika „Dyfuzja”. Zrealizowany został latem ubiegłego roku, a prezentuje Polaków i Niemców, którzy w ostatnim czasie kupili domy na pograniczu, w pobliżu Szczecina; Polacy – w Niemczech, Niemcy – w Polsce, jest więc pierwszym filmem o tworzeniu się wielokulturowego pogranicza. Mówi również o samej wsi Rosow i odbudowie tamtejszego kościoła. Jako miejsce kultu służy on ewangelikom, będąc jednocześnie miejscem pamięci o Polakach i Niemcach, którzy w czasie drugiej wojny światowej i po wojnie musieli opuścić swoje strony rodzinne. Służy więc też polsko-niemieckiemu pojednaniu.

Do końca drugiej wojny wieś Rosow należała do powiatu Greifenhagen (dziś Gryfino) i była mocno związana ze Szczecinem, o czym opowiada w filmie jej dzisiejszy burmistrz Karl Lau. XIII-wieczny kamienny kościół był do czasów reformacji w posiadaniu szczecińskich cysterek, potem przejęli go protestanci. Pod koniec wojny został spalony, a w czasach NRD dość powierzchownie odbudowany. Po zjednoczeniu Niemiec Karl Lau doprowadził do jego pełnej odbudowy i w 2007 roku kościół uroczyście otwarto. Charakterystyczny jest nowoczesny hełm jego wieży - dobrze już znane w okolicy miejsce widokowe.

Karl Lau mówi w filmie o odbudowie świątyni. Mówi też, jak ważne dla mieszkańców Rosow są przywrócone po latach, w zupełnie nowych warunkach, kontakty ze Szczecinem. – Jeśli chcemy jechać do dużego miasta, jedziemy do Szczecina – podkreśla.

Przez film przewijają się różne postacie: Wolfgang Kaddatz, który urodził się w Szczecinie-Dąbiu, a dziś mieszka pod Rosow, pastor Axel Luther z Berlina mówiący piękną polszczyzną, dr Mikołaj Szczęsny, autor m.in. opracowań o Carlu Löwe, szczecińskim kompozytorze i kantorze, Elżbieta Rink, wójt Marianowa i komendant tamtejszej straży pożarnej, współpracującej ze strażakami z Rosow, niemieccy mieszkańcy wsi.

Ale głównymi bohaterami filmu są nowi mieszkańcy przygranicznych miejscowości.

Oto Radosław Popiela (32 lata), szczeciński przedsiębiorca, od kilku lat mieszkaniec Rosow, gdzie kupili z żoną dom i remontują go, odnajdując pamiątki po jego dawnych mieszkańcach. Mają dwóch synów (dwa i cztery lata), pracują w Szczecinie, synowie chodzą do niemieckiego przedszkola (jeden z nich szedł tam po raz pierwszy 1 września).

Kolejnym bohaterem jest Bogdan Kubicki (38 lat), z zawodu dentysta. On i żona również pracują w Szczecinie, a mieszkają w Tantow, pięć kilometrów od granicy. Ich dzieci, Ola (9 lat) i Michał (12 lat), uczą się w niemieckich szkołach.

Jest też prof. Eckhard Maronn (74 lata), urodzony w Pölitz (dziś Police), akustyk, kompozytor, muzyk. Współpracował m.in. z Krzysztofem Pendereckim podczas wystawienia jego „Diabłów z Loudun” w Hamburgu, a w 2005 roku przygotowywał akustykę hali Stoczni Szczecińskiej na koncert Krzysztofa Pendereckigo okazji 25-lecia „Solidarności”. Kilka lat temu kupił dworek w przygranicznym Kamieńcu pod Kołbaskowem, w którym wcześniej była straż graniczna. Założył Polsko-Niemiecki Dom Kultury, organizuje koncerty, mówi z radością, że po wielu latach, gdy jest już na emeryturze, wrócił do kraju dzieciństwa, bo administracyjnie Kamieniec leży w powiecie Police.

Projekcja filmu „Dyfuzja” w kościele w Rosow rozpocznie się o godz. 15. Następnie przewidziana jest dyskusja, w której udział wezmą bohaterowie filmu oraz m.in. Alfred Gomolka (CDU), były premier Meklemburgii-Pomorza Przedniego i poseł do Europarlamentu, Andreas Büttner (FDP), deputowany do landtagu Brandenburgii, i dr Bogdan Matławski. Wstęp wolny.

Paweł Kulik (ur. 1958), autor m.in. wideoartów oraz filmów i reportaży: „Złodroże” (o pisarce Bricie Wuttke), „Współpraca Uniwersytetów w Szczecinie i Greifswaldzie”, „Chirurg”, „Erka”, „Indianin”, „Komandosi”, „Manfred Schatz – fascynacja ruchem”, „Stanisław Lem – Kosmos Literacki”, „Festiwal Muzyczny - Trzęsacz 2005”.

Vollständiger Text/ cały tekst:
Veröffentlichung/ data publikacji: 27.01.2010