Chojna Königsberg

Z dziejów Żydów w Königsbergu (4)

W ciągu XIX wieku liczebność gminy żydowskiej w Chojnie, ale i w innych nowomarchijskich i pomorskich miasteczkach stale się zmniejszała. Aktywnych Żydów przyciągały wielkie ośrodki przemysłowe i naukowe, ale z czasem coraz ważniejszym powodem wyjazdów był rodzący się i przybierający coraz groźniejsze formy antysemityzm. W roku 1890 mieszkało w Chojnie już tylko 122 Żydów, w 1925 - zaledwie 45.

Veröffenlichung/ data publikacji: 25.03.2012

Kronika wypadków königsberskich

MARZEC część I

W marcu 1619 r., w samą Niedzielę Palmową, koło 5 po południu rozszalała się nad miastem wichura, która spowodowała, że wrota Bramy Barnkowskiej nagle się zatrzasnęły, miażdżąc głowę i szyję pewnemu cudzoziemcowi.

W początkach marca 1689 r. pobili się mieszczanie z żołnierzami stacjonującymi w mieście. Przybyły dla wyjaśnienia sprawy aż z Berlina pan komisarz Müller przesłuchał burmistrza Krügera, potem nakazał go aresztować i zamknąć w izbie w ratuszu.

Veröffenlichung/ data publikacji: 16.03.2012

Z dziejów Żydów w Königsbergu (3)

W pierwszych dziesięcioleciach XVIII wieku prowadzono w Chojnie prace „misyjne”, mające zachęcić Żydów do przyjmowania wiary chrześcijańskiej, ale z marnym efektem, bo - jak stwierdza Augustin Kehrberg - w ciągu 10 lat nawróciły się tylko 4 osoby. Ich konwersja była ważnym wydarzeniem religijnym i towarzyskim. Pierwszą konwertytką była Vögelchen Elisabeth Wulf, panienka mająca około 15 lat, która pracowała u handlarza końmi Nathana. Ponieważ człowiek ów traktował ją źle, przeniosła się na służbę do domu doktora Praetoriusa.

Veröffenlichung/ data publikacji: 16.03.2012

Z dziejów Żydów w Königsbergu (2)

Powoli polityka Hohenzollernów stawała się bardziej elastyczna i korzystna dla społeczności żydowskiej. Na mocy edyktu Fryderyka III z 13 lutego 1699 roku za zgodą władz Żydzi mogli nabywać nieruchomości, co sprzyjało osiadaniu na stałe.
Według obliczeń wybitnego historyka Paula Schwartza, w 1690 r. w całej Nowej Marchii mieszkało już 103 Żydów (mężczyzn, głów rodzin) znajdujących się pod ochroną państwa i mających koncesję, czyli tzw. Schutzjuden.

Veröffenlichung/ data publikacji: 10.03.2012

Z dziejów Żydów w Königsbergu (1)

„Ja, Johann zwany von Wedel, wójt (advocatus) sławnego księcia, pana Ludwika margrabiego brandenburskiego, publicznie oświadczam i potwierdzam, że w imieniu pana mego miasto Chojnę odwiedziłem i tu przybyłem, rajców tego miasta przyjąłem do pomocy, Żydów tu mieszkających ogniem spaliłem, i dobra do tych Żydów należące, za zgodą pana mego, sobie w całości zabrałem i przyjąłem. Na poświadczenie tego przywieszam moją pieczęć. Działo się w roku Pańskim 1351, w przeddzień św. Mateusza Apostoła” (czyli 20 września 1351 r.).

Veröffenlichung/ data publikacji: 02.03.2012

Kronika wypadków königsberskich

LUTY część II

17.02.1598. Mieszkający od lat w Chojnie i mający opinię człowieka spokojnego i godnego kuśnierz Peter Wegener (Ślązak) podciął gardło swej 10-letniej córeczce Esther. Dziecko pochowano 20.02.1598 r., a wyrodny ojciec po 14 dniach od morderstwa został skazany na tortury, był szarpany rozżarzonymi szczypcami, a potem ścięty na Galgenbergu (na wzgórzu z dzisiejszym Szwedzkim Kopcem przy ul. Szczecińskiej). Sprawa była głośna w całej Brandenburgii, została opisana w Rocznikach (Annales) Andreasa Angelusa - kronikarza Brandenburgii.

Veröffenlichung/ data publikacji: 24.02.2012

Kronika wypadków königsberskich

LUTY część I

Przez cały luty 1728 r. i jeszcze w marcu szalała w Chojnie ospa, na którą zachorowało wiele dzieci, z których część zmarła.

Veröffenlichung/ data publikacji: 20.02.2012

Pechowa wieża

Czytając chojeńskie kroniki sprzed wieków, odnajdujemy notatki o pożarach czy uszkodzeniach wieży kościoła Mariackiego. Obecnie też pechowa wieża nie daje zapomnieć o sobie. Jak poinformował na ostatniej sesji Rady Miejskiej burmistrz Adam Fedorowicz, pod koniec stycznia odbyło się spotkanie inż. Macieja Płotkowiaka (architekta pilotującego remont) z przedstawicielami Fundacji Kościół Mariacki w związku z pęknięciami ścianek działowych w niedawno wyremontowanej wieży.

Veröffenlichung/ data publikacji: 10.02.2012

Kronika wypadków königsberskich

STYCZEŃ część III

22.01.1685. Mieszczanie powinni przestrzegać przepisów przeciwpożarowych (Feuerordnung) i zaopatrzyć się w drabiny, wiadra i sikawki.

Veröffenlichung/ data publikacji: 10.02.2012

Kronika wypadków königsberskich

STYCZEŃ część II

4.01.1689. Kapitan (chodzi o dowódcę straży miejskiej) ma prawo zażądać kluczy do bram miejskich i do czatowni przy bramach, ponieważ zaczęto łatanie dziur w murach miejskich. W razie oporu, jako że w czatowniach mieszkają urzędnicy akcyzy, ma on prawo siłą zająć bramę.
* Rada ubolewa, że ma kłopoty z wykonaniem wyroków prawa, gdy bowiem kogoś ukarze, skazany natychmiast ucieka do wojska.

Veröffenlichung/ data publikacji: 06.02.2012
Inhalt abgleichen